Diyabetik Ayak Bakımı
Diyabetli bireylerde ayakların düzenli gözlenmesi, küçük deri veya tırnak değişikliklerinin gecikmeden fark edilmesi açısından önemlidir. Duyu farklılığı, cilt kuruluğu, ayakkabı baskısı ve kişinin ayağına erişim güçlüğü günlük bakım gereksinimini etkileyebilir. Rahatsızlık hissedilmemesi, ayakta değişiklik bulunmadığını tek başına göstermez.
Diyabetik ayak bakımında podoloğun rolü; ayak ve tırnakları görev sınırları içinde değerlendirmek, güvenli bakım gereksinimini belirlemek, koruyucu günlük alışkanlıkları açıklamak ve kapsam dışı bir bulgu görüldüğünde yetkili sağlık kuruluşuna başvuruyu geciktirmemektir. Devam eden sağlık planı değiştirilmez.
Diyabetli Bireylerde Podolojik Değerlendirme
Tırnakların uzunluğu, kalınlığı, çevre deriyle ilişkisi, ayak tabanı ve topukların bütünlüğü, parmak aralarının nem durumu ve ayakkabı baskı izleri gözlenir. Duyu değişikliği, daha önce oluşmuş açık alanlar ve kullanılan ayakkabı ya da tabanlıklar hakkında bilgi alınır.
Podolojik gözlem, diyabete ilişkin genel sağlık değerlendirmesinin yerine geçmez. Amaç bakım yapılabilecek yüzeyleri ve işlem uygulanmaması gereken bölgeleri ayırmaktır. Belirsiz veya hızlı değişen görünümde işlem yapılmaz.
Güvenli Tırnak Bakımı
Tırnaklar çok kısa olmayacak biçimde düz kesilir ve köşeler derinden alınmaz. Kalın veya kıvrımlı tırnaklar kesim sırasında fazla kuvvet gerektiriyorsa evde zorlanmamalıdır. Tırnak çevresindeki deri kesilmez ve görünmeyen kenarlar sivri araçlarla aranmaz.
Podolojik bakım sırasında tırnak yalnızca gerekli ölçüde düzenlenir. Duyu farklılığı varsa uygulama basıncı ve süresi doku görünümü üzerinden daha yakından takip edilir. Açık alanın üzerinde kesme veya inceltme yapılmaz.
Günlük Ayak Kontrolü Nasıl Yapılır?
Ayağın üstü, tabanı, topukları, parmak araları ve tırnak çevresi her gün iyi ışıkta gözlenebilir. Ayağın altına erişim güçse güvenli bir ayna kullanılabilir. Çorapta kan ya da sıvı izi, yeni kızarıklık, su toplaması, çatlak, şişlik ve renk değişikliği olup olmadığına bakılır.
- Ayakkabıyı giymeden önce içini elle ve gözle kontrol etmek
- Ayakları ılık suyla kısa sürede temizlemek
- Parmak aralarını ayrı ayrı ve tamamen kurulamak
- Ayakları doğrudan ısı kaynağına yaklaştırmamak
- Kesici veya yakıcı nasır ürünleri kullanmamak
Cilt Kuruluğu ve Nem Dengesi
Kuru alanlara uygun ürün temiz ve tamamen kuru cilde ince tabaka hâlinde uygulanabilir. Ürün parmak aralarına taşırılmamalı, açık alan üzerine sürülmemeli ve ayakkabı içinde kayganlık oluşturmamalıdır. Yeni ürünler aynı anda birden fazla başlatılmadan cilt görünümü izlenmelidir.
Parmak aralarında beyazlaşma veya uzun süreli nem görülüyorsa yoğun nemlendirici kullanılmaz. Kuruluk ile nemli soyulma aynı bakım düzeniyle ele alınmaz.
Ayakkabı ve Çorap Güvenliği
Ayakkabı parmaklara yeterli alan bırakmalı, iç dikişleri baskı oluşturmamalı ve ayağı yürürken güvenli tutmalıdır. Fazla büyük ayakkabı ayağın öne kaymasına; dar ayakkabı ise tırnak ve parmaklarda sıkışmaya yol açabilir. Çorap ayağa uygun ölçüde olmalı ve katlanmamalıdır.
Yeni ayakkabı ilk günden uzun süre kullanılmamalıdır. Kısa kullanım sonrasında ayak ve çorap izleri kontrol edilerek süre kademeli artırılır. Ayakkabı iç tabanı kıvrılma ve yabancı cisim açısından her gün incelenebilir.
Bakımın Uygulanmadığı Durumlar
Açık alan, kanama, akıntı, su toplaması, belirgin şişlik, hızla gelişen kızarıklık veya renk değişikliği bulunduğunda podolojik yüzey bakımı yapılmaz. Rahatsızlık hissi olmasa bile yetkili sağlık kuruluşundan gecikmeden bilgi alınmalıdır.
